Đề thi tốt nghiệp THPT 2027 được dự báo tăng độ khó, trong khi ngưỡng đầu vào một số ngành đặc thù như y khoa có thể điều chỉnh, hướng tới nâng chất lượng đào tạo và đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực.
Đề thi năm 2027 có thể tăng độ khó, khiến mức điểm tối thiểu cao hơn
Định hướng tuyển sinh đại học trong những năm tới được dự báo tiếp tục đặt trọng tâm vào chất lượng đầu vào, trong đó mức độ phân hóa của đề thi và ngưỡng tối thiểu để thí sinh được tham gia xét tuyển sẽ là những yếu tố đáng chú ý. Tại một tọa đàm về định hướng phát triển giáo dục đào tạo trong bối cảnh mới, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, GS-TS Lê Quân cho biết năm 2026 là năm đầu tiên áp dụng yêu cầu thí sinh phải đạt tối thiểu 15 điểm từ ba môn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT để được sử dụng nguồn tuyển trình độ đại học. Theo định hướng được nêu, mức 15 điểm trong năm tới có thể vẫn được duy trì nhưng đề thi dự kiến nâng độ khó, khiến việc đạt mức điểm này trở nên khó khăn hơn so với năm hiện tại.
Theo Thứ trưởng Lê Quân, nếu đề thi được điều chỉnh theo hướng tăng khả năng phân hóa, cùng một mức điểm số sẽ không còn phản ánh hoàn toàn giống nhau về năng lực thí sinh giữa các năm. Ông đưa ra khả năng 15 điểm của năm sau có thể tương đương khoảng 17 điểm của năm nay về mức độ khó để đạt được. Điều này cho thấy yêu cầu đối với thí sinh không chỉ nằm ở việc đạt ngưỡng điểm tối thiểu, mà còn đòi hỏi quá trình học tập, ôn luyện phải hướng đến năng lực thực chất và khả năng xử lý các dạng câu hỏi có tính phân loại cao hơn.
Việc nâng chất lượng đầu vào cũng được đặt trong mối liên hệ với định hướng xây dựng các chương trình đào tạo chất lượng cao, tinh hoa và các ngành trọng điểm. Theo quan điểm được nêu tại tọa đàm, những chương trình muốn được xác định là trọng điểm cần có yêu cầu đầu vào tương xứng, thay vì tuyển sinh đại trà với mức điểm quá thấp. Nếu ngưỡng đầu vào được nâng theo hướng phù hợp với đặc thù từng nhóm ngành, các cơ sở đào tạo sẽ có thêm điều kiện tổ chức chương trình chuyên sâu, đồng thời tạo nền tảng tốt hơn để nâng chất lượng đầu ra trong những năm tiếp theo.
Ngành y có thể tiếp tục nâng ngưỡng đầu vào để bảo đảm chất lượng
Cùng với việc điều chỉnh cách tiếp cận đối với chất lượng tuyển sinh, nhóm ngành có yêu cầu cao về chuyên môn như y khoa được dự báo tiếp tục nhận sự quan tâm đặc biệt về ngưỡng đầu vào. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi người học có nền tảng kiến thức tốt, khả năng tiếp thu chương trình chuyên môn lớn và thời gian đào tạo kéo dài, vì vậy chất lượng thí sinh ngay từ đầu vào có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ quá trình đào tạo. Định hướng này cũng cho thấy điểm chuẩn hay điểm sàn không chỉ là công cụ tuyển đủ chỉ tiêu, mà còn được xem xét như một trong những yếu tố góp phần bảo đảm chất lượng nhân lực sau đào tạo.
Theo thông tin được chia sẻ, Bộ GD-ĐT có khả năng tiếp tục nâng ngưỡng đầu vào đối với ngành y trong thời gian tới. Trước đó, một số ngành đặc thù đã được áp dụng yêu cầu điểm sàn riêng nhằm kiểm soát chất lượng nguồn tuyển. Với ngành luật, năm đầu tiên áp dụng mức điểm sàn 20 đã khiến số lượng thí sinh trúng tuyển giảm đáng kể, khoảng 23-25%. Tuy nhiên, tác động này không đồng nghĩa các trường có chất lượng tuyển sinh cao gặp khó khăn trong tuyển đủ người học, bởi các cơ sở thuộc nhóm dẫn đầu vẫn duy trì được sức hút đối với thí sinh.
Ở góc độ rộng hơn, biến động về số lượng thí sinh lựa chọn từng nhóm ngành còn chịu tác động từ sự thay đổi nhu cầu xã hội và xu hướng nghề nghiệp. Những lĩnh vực liên quan đến trí tuệ nhân tạo, khoa học máy tính và STEM đang thu hút sự quan tâm ngày càng lớn, trong khi một số ngành truyền thống có thể phải cạnh tranh mạnh hơn để thu hút người học. Vì vậy, việc điều chỉnh ngưỡng đầu vào cần được thực hiện đồng thời với việc đánh giá nhu cầu nhân lực, chất lượng đào tạo và khả năng việc làm, qua đó tránh tình trạng chạy theo số lượng tuyển sinh mà chưa chú trọng đầy đủ đến hiệu quả đào tạo.
Đào tạo đại học cần gắn chặt hơn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp
Không chỉ tập trung vào điểm đầu vào, định hướng đổi mới giáo dục đại học còn đặt ra yêu cầu ngày càng rõ về khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, đặc biệt là sự xuất hiện và phổ biến của trí tuệ nhân tạo, vấn đề đáng quan tâm không đơn thuần là sinh viên có tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp hay không. Điều quan trọng hơn là kiến thức, kỹ năng và năng lực nghề nghiệp mà người học được trang bị có thực sự phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp hay không. Đây cũng là lý do chất lượng đào tạo cần được đánh giá dựa trên mức độ tương thích với thị trường lao động thay vì chỉ nhìn vào quy mô tuyển sinh.
Theo Thứ trưởng Lê Quân, thị trường lao động không chỉ giới hạn trong phạm vi Việt Nam mà còn mở rộng ra nhiều quốc gia đang có nhu cầu nhân lực ở các lĩnh vực khác nhau. Vì vậy, giáo dục đại học vẫn có dư địa phát triển nếu chương trình đào tạo tạo ra được nguồn nhân lực có năng lực đáp ứng yêu cầu thực tế. Trong bối cảnh đó, các trường cần thay đổi cách tổ chức chương trình, tăng trải nghiệm dự án và thực hành nghề nghiệp, đồng thời giúp sinh viên hình thành tư duy tổng thể ngay từ những năm đầu thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức nền tảng rồi mới tiếp cận công việc thực tế ở giai đoạn cuối khóa. Đây cũng là hướng mà nhiều cơ sở giáo dục tại các quốc gia phát triển đang quan tâm.
Xu hướng này đặt ra yêu cầu các trường đại học phải chủ động rà soát chương trình, cập nhật công nghệ và tăng sự kết nối với doanh nghiệp ngay trong quá trình đào tạo. Chẳng hạn, người học có thể được tiếp cận tư duy thiết kế, bài toán thực tế và các dự án chuyên môn từ sớm để hình thành khả năng giải quyết vấn đề thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức. Với những cơ sở đào tạo chuyên ngành đặc thù như Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, việc gắn chương trình học với thực hành và yêu cầu nghề nghiệp cũng là yếu tố quan trọng để người học có sự chuẩn bị tốt hơn trước khi bước vào thị trường lao động.
Nhìn tổng thể, việc nâng yêu cầu đầu vào nếu được triển khai cần đi cùng với nâng chất lượng đào tạo và khả năng đáp ứng nhu cầu xã hội. Khi chuẩn đầu vào, chương trình đào tạo, trải nghiệm thực tế và chuẩn đầu ra được kết nối thành một hệ thống thống nhất, giáo dục đại học mới có thể tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng tốt hơn những thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động trong giai đoạn mới.