Tuyển sinh đại học 2026 cho thấy sự phân hóa giữa các nhóm ngành, khi STEM thu hút đông thí sinh, công nghệ thông tin và luật giảm số trúng tuyển, trong khi trí tuệ nhân tạo, khoa học cơ bản và sư phạm tăng.
STEM tiếp tục thu hút lượng lớn thí sinh
Kết quả tuyển sinh đại học năm 2026 cho thấy nhóm khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) tiếp tục duy trì quy mô lớn trong tổng số thí sinh trúng tuyển. Đây cũng là nhóm ngành có thêm nhiều chương trình đào tạo được mở rộng so với năm trước, phản ánh nhu cầu ngày càng đa dạng của các cơ sở giáo dục đại học.
Theo số liệu được Bộ GD&ĐT công bố, nhóm STEM có 241.929 thí sinh trúng tuyển, tăng 1,7% so với năm 2025. Số lượt ngành thuộc nhóm này đạt 2.319, tăng 14,8%. Trong tổng số khoảng 633.400 thí sinh xác nhận nhập học đại học năm nay, hơn 212.600 người thuộc nhóm STEM, tương đương gần 33,6%. Những con số này cho thấy sức hút đáng kể của các lĩnh vực gắn với khoa học, kỹ thuật và công nghệ trong mùa tuyển sinh năm nay. Với học sinh đã trải qua kỳ thi tốt nghiệp THPT, việc lựa chọn ngành học vì thế ngày càng gắn với định hướng nghề nghiệp và nhu cầu nhân lực thực tế.
Tuy nhiên, diễn biến trong nội bộ nhóm STEM không hoàn toàn đồng nhất. Trong 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc phạm vi xét cấp học bổng theo Nghị định 179, tổng số thí sinh trúng tuyển đạt gần 128.700, giảm nhẹ so với năm trước. Điều này cho thấy cùng nằm trong một nhóm định hướng phát triển, từng ngành vẫn có mức độ thu hút khác nhau, qua đó đặt ra yêu cầu để các trường tiếp tục điều chỉnh chương trình và phương thức đào tạo phù hợp hơn.
Công nghệ thông tin giảm trong khi trí tuệ nhân tạo tăng
Sự thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở diễn biến trái chiều giữa công nghệ thông tin và nhóm trí tuệ nhân tạo – dữ liệu. Nếu một số năm trước công nghệ thông tin thường nằm trong nhóm ngành thu hút đông thí sinh, năm 2026 số lượng trúng tuyển của lĩnh vực này lại giảm khá mạnh, trong khi các ngành liên quan đến trí tuệ nhân tạo và dữ liệu tiếp tục mở rộng.
Cụ thể, công nghệ thông tin là nhóm duy nhất trong 15 nhóm ngành nói trên ghi nhận số thí sinh trúng tuyển giảm. Gần 35.700 thí sinh trúng tuyển ngành này, giảm hơn 10.000 người so với năm 2025. Bộ GD&ĐT chưa đưa ra nhận định về nguyên nhân của mức giảm này. Ở chiều ngược lại, nhóm trí tuệ nhân tạo – dữ liệu có 13.969 thí sinh trúng tuyển, tăng 30,4% so với mức 10.709 người của năm trước. Số lượt ngành cũng tăng từ 124 lên 181, tương ứng 46%.
Một số ngành khác cũng ghi nhận mức tăng đáng chú ý về quy mô tuyển sinh. Các nhóm kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật, máy tính, xây dựng, toán học đều tăng trên 1.000 thí sinh trúng tuyển; riêng kỹ thuật mỏ tăng gần 240 người, lên 725 thí sinh. Diễn biến này cho thấy xu hướng lựa chọn ngành trong năm 2026 đang có sự phân hóa, thay vì tập trung đồng đều vào một số lĩnh vực vốn có sức hút cao trong những mùa tuyển sinh trước.
Các trường được yêu cầu chú trọng chất lượng đào tạo
Bên cạnh những biến động về số lượng thí sinh, hội nghị giáo dục đại học năm 2026 cũng đặt vấn đề về cách các cơ sở đào tạo thích ứng với sự thay đổi của nhu cầu người học và thị trường lao động. Những yêu cầu này không chỉ liên quan đến tuyển sinh mà còn tác động trực tiếp đến cách các trường xây dựng chương trình và sử dụng nguồn lực.
Theo định hướng được nêu tại hội nghị, các cơ sở giáo dục đại học cần tập trung vào ba nhóm vấn đề trong năm học mới. Trước hết, hệ thống cần xác định những thay đổi cần thiết để thích ứng với thời đại mới, đặc biệt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh và yêu cầu phát triển đất nước ngày càng cao. Tiếp đó, mỗi trường cần làm rõ giá trị mang lại cho người học và xã hội, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp và người học. Những yêu cầu này cũng có ý nghĩa với các cơ sở đào tạo theo hướng nghề nghiệp như Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, khi việc xây dựng chương trình cần gắn với năng lực thực hành và nhu cầu nhân lực.
Yêu cầu cuối cùng được nhấn mạnh là nâng cao chất lượng đào tạo theo hướng thực chất và bền vững. Các trường được đề nghị chú trọng chất lượng công bố khoa học, việc làm của người học sau tốt nghiệp cũng như những đóng góp của cựu sinh viên đối với xã hội. Trong bối cảnh số lượng thí sinh giữa các nhóm ngành biến động rõ rệt, những tiêu chí này ngày càng trở thành cơ sở quan trọng để các trường xác định hướng phát triển lâu dài và tạo giá trị cụ thể cho người học.
Bức tranh tuyển sinh đại học năm 2026 vì vậy không chỉ thể hiện sự tăng, giảm về số lượng thí sinh ở từng nhóm ngành mà còn cho thấy sự dịch chuyển trong cấu trúc đào tạo. STEM vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể, trí tuệ nhân tạo và khoa học cơ bản tăng, trong khi công nghệ thông tin và luật giảm số trúng tuyển. Những biến động này đặt ra yêu cầu để các cơ sở giáo dục đại học tiếp tục theo dõi nhu cầu xã hội, nâng cao chất lượng đào tạo và điều chỉnh chương trình theo hướng phù hợp hơn với người học.